Քաղաքացիական կրթություն, քաղաքացիական կրթության հիմունքներ

 Քաղաքացիական կրթությունը նպատակ ունի ձևավորել ակտիվ և պատասխանատու քաղաքացիներ, որոնք կարող են արդյունավետ մասնակցություն ունենալ  հասարակական և քաղաքական կյանքում։ Այն օգնում է երիտասարդներին հասկանալ իրենց իրավունքները և պարտականությունները, զարգացնել քննադատական մտածողություն, ձեռք բերել անհրաժեշտ հմտություններ հասարակության մեջ արդյունավետ գործելու համար։

     Քաղաքացիական կրթության հիմնական նպատակն է նպաստել ժողովրդավարական հասարակության կայուն զարգացմանը ակտիվ քաղաքացիների ձևավորման միջոցով: Այն ուղղված է օգնելու երիտասարդներին՝ դառնալու տեղեկացված, պատասխանատու և ներգրավված հասարակության անդամներ:

Հիմնական խնդիրներն են՝

• Տրամադրել գիտելիքներ քաղաքական և իրավական համակարգերի վերաբերյալ

• Զարգացնել քննադատական մտածողություն և որոշումներ կայացնելու ունակություն

• Խրախուսել ակտիվ մասնակցություն հասարակական կյանքին

• Ամրապնդել հանդուրժողականություն և հարգանք մարդու իրավունքների նկատմամբ:

    ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԳԻՏԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄ

Քաղաքացիական գիտակցությունը ներառում է քաղաքացու ինքնության զգացումը և պատկանելությունը հասարակությանը: Այն ձևավորվում է, երբ անհատը ճանաչում է իր դերը և պատասխանատվությունը հասարակության մեջ և գիտակցում է, որ իր գործողությունները կարող են որոշակի ազդեցություն ունենալ հասարակության, անհատների կյանքի վրա:

Քաղաքացիական գիտակցության զարգացումը ներառում է՝

• Ինքնաճանաչում՝ որպես քաղաքացի

• Համայնքային և ազգային պատկանելության զգացում

• Քաղաքական և հասարակական գործընթացների իմացություն

• Սոցիալական և էթիկական արժեքների հաստատում:

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄ

  Քաղաքացիական հմտություններն անհրաժեշտ են արդյունավետ քաղաքացիական մասնակցության համար: Դրանք թույլ են տալիս քաղաքացիներին ակտիվորեն ներգրավվել հասարակական կյանքում և նպաստել դրական փոփոխություններին:

Կարևոր քաղաքացիական հմտություններ են՝

• Հաղորդակցման ունակություններ՝ բանավոր և գրավոր արդյունավետ հաղորդակցում

• Քննադատական մտածողություն՝ տեղեկատվությունը վերլուծելու և գնահատելու կարողություն

• Համագործակցություն՝ ուրիշների հետ արդյունավետ աշխատելու ունակություն

• Կոնֆլիկտների լուծում՝ տարաձայնությունները խաղաղ կերպով հարթելու կարողություն

• Որոշումների կայացում՝ տեղեկացված և պատասխանատու որոշումներ կայացնելու կարողություն:

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԱՐԺԵՔՆԵՐԻ ՍԵՐՄԱՆՈՒՄ

Քաղաքացիական արժեքները ժողովրդավարական հասարակության հիմքն են: Դրանք ուղղորդում են քաղաքացիների վարքագիծը և նպաստում հասարակական կյանքի կայունությանը:

Կարևոր քաղաքացիական արժեքներ են՝

• Հարգանք մարդու իրավունքների և արժանապատվության նկատմամբ

• Հավասարություն և արդարություն

• Հանդուրժողականություն և բազմազանության ընդունում

• Պատասխանատվություն ընդհանուր բարօրության համար

• Օրենքի գերակայություն:

  Քաղաքացիական կրթության արդյունավետությունը մեծապես կախված է կիրառվող մեթոդներից: Դասավանդման ավանդական մեթոդները պետք է համադրվեն նորարարական մոտեցումների հետ՝ ապահովելու ուսանողների ակտիվ ներգրավվածությունն ու հետաքրքրությունը:

  Ինտերակտիվ մեթոդները խրախուսում են ուսանողների ակտիվ մասնակցությունը ուսումնական գործընթացին: Դրանք օգնում են զարգացնել քննադատական մտածողություն, հաղորդակցման հմտություններ և թիմային աշխատանքի կարողություններ:

Հիմնական ինտերակտիվ մեթոդներն են՝

• Քննարկումներ և բանավեճեր՝ ուսանողները քննարկում են հասարակական տարբեր հարցեր և սովորում հարգել տարբեր կարծիքներ

• Դերային խաղեր՝ սովորողները մարմնավորում են սոցիալական տարբեր դերեր և զարգացնում ապրումակցման զգացում

• Համագործակցային ուսուցում՝ աշխատանք փոքր խմբերով ընդհանուր նպատակին հասնելու համար

• Դեպքերի ուսումնասիրություն՝ իրական իրավիճակների վերլուծություն:

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՆԵՐԴՐՈՒՄԸ ՏԱՐԲԵՐ ԱՌԱՐԿԱՆԵՐԻ ՇՐՋԱՆԱԿՆԵՐՈՒՄ

  Քաղաքացիական կրթությունը կարող է և պետք է ինտեգրվի դպրոցական ծրագրի տարբեր առարկաներում: Այն չպետք է սահմանափակվի միայն հասարակագիտության դասերով։

Առարկաների միջոցով քաղաքացիական կրթության ներդրման օրինակներ

• Պատմություն՝ անցյալի քաղաքացիական շարժումների և պայքարների ուսումնասիրություն և սեփական վերաբերմունքի արտահայտում

• Գրականություն՝ քաղաքացիական թեմաներով գրական ստեղծագործությունների վերլուծություն և արժևորում

• Բնական գիտություններ՝ շրջակա միջավայրի պահպանման և կայուն զարգացման հարցեր և դրանց քննարկում

• Արվեստ՝ հասարակական հարցերի արտահայտում արվեստի միջոցով:

ԱՐՏԱԴԱՍԱՐԱՆԱԿԱՆ ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄ

  Արտադասարանական միջոցառումները հնարավորություն են տալիս սովորողներին գործնականում կիրառել ձեռք բերված գիտելիքները և հմտությունները: Դրանք նպաստում են քաղաքացիական արժեքների ամրապնդմանը և ակտիվ քաղաքացիական դիրքորոշման ձևավորմանը:

Արտադասարանական գործունեության օրինակներ

• աշակերտական խորհուրդների  ձևավորում և գործունեություն, ինքնակառավարում

• Համայնքային ծառայության և կամավորական աշխատանքի կազմակերպում/ծավալում 

• Էքսկուրսիաների կազմակերպում դեպի պետական հաստատություններ՝ խորհրդարան, տարբեր նախարարություններ, տեղական ինքնակառավարման մարմիններ,  դատարաններ, կենտրոնական բանկ և այլն

• Հանդիպումներ քաղաքական գործիչների և հասարակական ակտիվիստների հետ

ՆԱԽԱԳԾԱՅԻՆ ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ ԵՎ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

  Նախագծային ուսուցումը թույլ է տալիս ուսանողներին խորությամբ ուսումնասիրել հասարակական խնդիրները և առաջարկել դրանց լուծման ուղիներ: Այն զարգացնում է հետազոտական աշխատանքի, համագործակցության, ռեսուրսների կառավարման, հաղորդակցման և բազում այլ հմտություններ:

Քաղաքացիական նախագծերի օրինակներ

• Համայնքային խնդիրների բացահայտում և լուծման առաջարկների մշակում

• Սոցիալական արշավների կազմակերպում իրազեկման բարձրացման նպատակով

• Փոքր ծրագրերի իրականացում տեղական միջավայրի բարելավման համար

• Հանրային կարծիքի հետազոտություններ և տվյալների վերլուծություն: